Νόμος 4002/2011: πλήρης οδηγός για τη ρύθμιση των τυχερών παιχνιδιών στην Ελλάδα
Ο νόμος 4002/2011 ρυθμίζει την αγορά τυχερών παιχνιδιών στην Ελλάδα — online και επίγεια. Μάθε για ΕΕΕΠ, άδειες Type 1/Type 2, απαγορεύσεις και Μαύρη Λίστα.
Ο νόμος 4002/2011 («Ρύθμιση της αγοράς παιγνίων») είναι το θεμελιώδες νομοθετικό κείμενο που ρυθμίζει τα τυχερά παιχνίδια στην Ελλάδα — τόσο online όσο και επίγεια. Ψηφίστηκε τον Αύγουστο του 2011 στο πλαίσιο των μεταρρυθμιστικών δεσμεύσεων δημοσιονομικής εξυγίανσης, θέτοντας για πρώτη φορά ένα ολοκληρωμένο ρυθμιστικό πλαίσιο για την αγορά.
Αν αναζητάς απάντηση σε τι επιτρέπεται, τι απαγορεύεται και ποιος εποπτεύει τους online παρόχους στην Ελλάδα, ο Ν. 4002/2011 είναι το σημείο εκκίνησης. Δεν λειτουργεί ωστόσο απομονωμένα: έχει εξελιχθεί μέσα από αποφάσεις του Υπουργείου Οικονομικών (ΥΠΟΙΚ) το 2020, τον Ν. 4809/2021 που ολοκλήρωσε το μόνιμο πλαίσιο αδειοδότησης, και ένα αναμενόμενο νομοσχέδιο του 2026 που αυστηροποιεί την αντιμετώπιση του παράνομου τζόγου. Η αγορά δεν σταματά να εξελίσσεται — και ο νόμος μαζί της.
Σε αυτόν τον οδηγό αναλύουμε τι ορίζει ο νόμος, πώς εξελίχθηκε, ποιες κατηγορίες αδειών θεσπίζει, τι απαγορεύει ρητά και πώς λειτουργεί η Επιτροπή Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων (ΕΕΕΠ) ως αρμόδια αρχή. Σημείωση: το άρθρο αυτό περιέχει διαφημιστικούς συνδέσμους που στηρίζουν τη λειτουργία του ιστότοπου. Επιτρέπεται η συμμετοχή σε τυχερά παιχνίδια μόνο σε άτομα 21 ετών και άνω.
Πίνακας περιεχομένων
- Τι είναι ο Ν. 4002/2011 — βασικός ορισμός
- Ιστορική εξέλιξη — από το 2011 στο νομοσχέδιο 2026
- Πεδίο εφαρμογής — τι ρυθμίζει ο νόμος
- Τύποι αδειών ΕΕΕΠ — Type 1 και Type 2
- Μονοπωλιακά δικαιώματα ΟΠΑΠ
- Τι απαγορεύεται ρητά από τον νόμο
- Άρθρα 84a–84d — μαύρη λίστα και κυρώσεις
- Η αρμόδια αρχή — ΕΕΕΠ
- Συχνές ερωτήσεις
- Συμπέρασμα
Τι είναι ο Ν. 4002/2011 — βασικός ορισμός
Ο πλήρης τίτλος του νόμου είναι «Τροποποίηση της συνταξιοδοτικής νομοθεσίας του Δημοσίου — Ρυθμίσεις για την ανάπτυξη και τη δημοσιονομική εξυγίανση — Θέματα αρμοδιότητας Υπουργείων Οικονομικών, Πολιτισμού και Τουρισμού και Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης». Δεν πρόκειται για αμιγώς νόμο τυχερών παιχνιδιών — αλλά το Κεφάλαιο Η΄ («Ρύθμιση της αγοράς παιγνίων», άρθρα 25–54) είναι αυτό που θέτει το ουσιαστικό νομικό πλαίσιο της αγοράς.
Δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ Α΄ 180/22.08.2011. Πεδίο εφαρμογής του είναι η αδειοδότηση, η εποπτεία, η λειτουργία και οι κυρώσεις — τόσο για τα online όσο και για τα επίγεια τυχερά παιχνίδια. Κυριότερη καινοτομία: η θεσμοθέτηση της Επιτροπής Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων (ΕΕΕΠ) ως ανεξάρτητης διοικητικής αρχής, γνωστής διεθνώς ως Hellenic Gaming Commission (HGC).
Στο επίπεδο ορισμών, ο νόμος χαρακτηρίζει «τυχερό παιχνίδι» κάθε παιχνίδι που περιλαμβάνει τρία συστατικά: κατάθεση αντιτίμου + αβέβαιη απόδοση + τυχαιότητα. Αυτή η τριλογία καθορίζει τα όρια εφαρμογής και επιστρατεύεται σε γκρι ζώνες — loot boxes, skin betting, daily fantasy sports — όπου η νομική αξιολόγηση απαιτεί προσεκτική εξέταση κάθε περίπτωσης χωριστά. Το πλαίσιο είναι σαφές· η ερμηνεία του δεν είναι πάντα αυτονόητη.
Ιστορική εξέλιξη — από το 2011 στο νομοσχέδιο 2026
2011: Ο πρωταρχικός νόμος
Ο Ν. 4002/2011 ψηφίζεται στα χρόνια της οικονομικής κρίσης ως μέρος ευρύτερων μεταρρυθμιστικών δεσμεύσεων. Για πρώτη φορά συστήνεται η ΕΕΕΠ ως ανεξάρτητη αρχή (άρθρο 28) και προβλέπεται μόνιμη αδειοδότηση για online παρόχους. Η υλοποίηση ωστόσο θα αργήσει σχεδόν μια δεκαετία να έρθει.
2014–2020: Μεταβατικό καθεστώς
Είκοσι τέσσερις (24) πάροχοι που δραστηριοποιούνταν πριν τον νόμο λαμβάνουν μεταβατικές άδειες λειτουργίας. Η οριστική αδειοδότηση καθυστερεί λόγω νομικών εκκρεμοτήτων και ευρωπαϊκών διαβουλεύσεων για τη συμβατότητα του ελληνικού πλαισίου με το ενωσιακό δίκαιο. Μια δεκαετία «γκρι» είναι μεγάλο τίμημα για την αξιοπιστία της αγοράς.
2019–2020: Αποφάσεις ΥΠΟΙΚ
Ο Ν. 4635/2019 ανοίγει τη διαδικασία οριστικής αδειοδότησης. Στη συνέχεια, τρεις υπουργικές αποφάσεις (79835, 79292 και 79305/2020) καθορίζουν τεχνικές προδιαγραφές, τέλη αδειοδότησης και το λειτουργικό πλαίσιο των Type 1/Type 2 αδειών. Ο σκελετός μιας πλήρους ρύθμισης παίρνει επιτέλους σάρκα και οστά.
2021: Ν. 4809/2021 — μόνιμο πλαίσιο
Ο Ν. 4809/2021 ολοκληρώνει αυτό που ξεκίνησε το 2011: θεσπίζει μόνιμο online αδειοδοτικό πλαίσιο και χορηγούνται οι πρώτες οριστικές άδειες HGC. Σήμερα, περίπου 20 πάροχοι διαθέτουν ενεργές άδειες — ο ακριβής αριθμός ενημερώνεται διαρκώς στο gamingcommission.gov.gr.
2026: Αναμενόμενο νομοσχέδιο κατά παράνομου τζόγου
Οι προτεινόμενες αλλαγές του αναμενόμενου νομοσχεδίου του 2026 αφορούν τέσσερις βασικούς άξονες: αύξηση του προσωπικού HGC από 80 σε 110 θέσεις, μετάβαση σε αυτόματο DNS blocking της Μαύρης Λίστας, επέκταση της νομικής ευθύνης σε affiliates, influencers και broadcasters με πρόστιμα €5.000–€50.000, και αυστηροποίηση ποινικών κυρώσεων για παράνομη λειτουργία — έως 10 έτη φυλάκισης και €100.000 πρόστιμο. Η νομοθετική διαδικασία βρίσκεται σε εξέλιξη.
| Έτος | Νόμος / απόφαση | Βασική αλλαγή |
|---|---|---|
| 2011 | Ν. 4002/2011 | Σύσταση ΕΕΕΠ, αδειοδοτικό πλαίσιο, ορισμός κατηγοριών παιγνίων |
| 2014–2020 | Μεταβατικό καθεστώς | 24 πάροχοι με προσωρινές άδειες λειτουργίας |
| 2019 | Ν. 4635/2019 | Άνοιγμα διαδικασίας οριστικής αδειοδότησης |
| 2020 | ΥΠΟΙΚ 79835/79292/79305 | Τεχνικές προδιαγραφές, τέλη, πλαίσιο Type 1/Type 2 |
| 2021 | Ν. 4809/2021 | Μόνιμο online πλαίσιο — πρώτες οριστικές άδειες HGC |
| 2026 | Νομοσχέδιο (αναμενόμενο) | Αυτόματο DNS blocking, affiliate ευθύνη, ποινικές κυρώσεις |
Πεδίο εφαρμογής — τι ρυθμίζει ο νόμος
Online τυχερά παιχνίδια
Ο Ν. 4002/2011 ρυθμίζει όλες τις κατηγορίες online τυχερών παιχνιδιών που προσφέρονται μέσω αδειοδοτημένων παρόχων: καζίνο (slots, ζωντανό καζίνο, table games), αθλητικό στοίχημα (pre-match και in-play), πόκερ και bingo. Εξαίρεση αποτελεί ένα σημαντικό απαγορευτικό: τα betting exchanges — πλατφόρμες αμφίδρομου στοιχήματος μεταξύ παικτών — δεν εντάσσονται στο αδειοδοτικό πλαίσιο και απαγορεύονται ρητά. Ο νόμος αναγνωρίζει αποκλειστικά το fixed-odds μοντέλο.
Επίγεια τυχερά παιχνίδια
Στον επίγειο τομέα, ο νόμος καλύπτει τα αδειοδοτημένα καζίνο (Mont Parnes, Regency Casino Θεσσαλονίκης, Loutraki και άλλα), τα πρακτορεία ΟΠΑΠ (KINO, λοταρίες, αθλητικό στοίχημα retail) και τα VLT (Video Lottery Terminals) που λειτουργούν αποκλειστικά υπό το μονοπώλιο ΟΠΑΠ. Bingo halls και λοιπά αδειοδοτημένα παίγνια επίγειας μορφής υπάγονται επίσης στο πεδίο εφαρμογής.
Τύποι αδειών ΕΕΕΠ — Type 1 και Type 2
Το αδειοδοτικό πλαίσιο που θεσπίζει ο Ν. 4002/2011 — και ολοκλήρωσε ο Ν. 4809/2021 — διακρίνει δύο βασικές κατηγορίες online αδειών: Type 1 για sportsbook και Type 2 για online καζίνο. Ο συγκεντρωτικός πίνακας παρουσιάζει τα κύρια χαρακτηριστικά:
| Χαρακτηριστικό | Type 1 (Sportsbook) | Type 2 (Online καζίνο) |
|---|---|---|
| Παράβολο άδειας | €3.000.000 | €2.000.000 |
| Διάρκεια | 7 έτη | 7 έτη |
| Περιεχόμενο | Pre-match + in-play αθλητικό στοίχημα | Slots, ζωντανό καζίνο, table games, πόκερ |
| GGR φόρος | 35 % | 35 % |
| Κρυπτονομίσματα | Απαγορεύονται | Απαγορεύονται |
Type 1 — αθλητικό στοίχημα
Η άδεια Type 1 απευθύνεται σε παρόχους αθλητικού στοιχήματος (sportsbook). Το παράβολο ανέρχεται σε €3.000.000 για διάρκεια 7 ετών, καλύπτει pre-match και live in-play στοίχημα, ενώ ο GGR φόρος ορίζεται στο 35 % επί ακαθάριστου εσόδου παιγνίων. Σε αδειοδοτημένους παρόχους Type 1, η χρήση κρυπτονομισμάτων ως μέθοδος πληρωμής απαγορεύεται ρητά — όπως και σε κάθε HGC-licensed υπηρεσία.
Type 2 — online καζίνο
Η άδεια Type 2 αφορά στη λειτουργία online καζίνο — slots, ζωντανό καζίνο (live casino), table games και πόκερ. Παράβολο: €2.000.000, διάρκεια: 7 έτη, GGR φόρος: 35 %. Επιτρεπόμενες μέθοδοι πληρωμής σε παρόχους Type 2 είναι αποκλειστικά fiat: κάρτες, IRIS, e-wallets (PayPal, Skrill, Neteller), SEPA και παρόμοιες ρυθμισμένες υπηρεσίες. Για αναλυτικές πληροφορίες σχετικά με τη διαδικασία αδειοδότησης, ανατρέξτε στο άρθρο /nomothesia/adeia-eeep/.
Affiliate άδειες
Παράλληλα, η ΕΕΕΠ εκδίδει ξεχωριστές άδειες για affiliates (κατηγορία HGC-XXXX-AFF). Το αναμενόμενο νομοσχέδιο του 2026 αναμένεται να επεκτείνει σημαντικά τις υποχρεώσεις αυτής της κατηγορίας — η ευθύνη για διαφήμιση μη αδειοδοτημένων παρόχων γίνεται πλέον αντικείμενο ρητής ποινικής ρύθμισης.
Μονοπωλιακά δικαιώματα ΟΠΑΠ
Ο Ν. 4002/2011 διατηρεί τα ιστορικά μονοπωλιακά δικαιώματα της ΟΠΑΠ Α.Ε. σε συγκεκριμένες κατηγορίες τυχερών παιχνιδιών. Πρόκειται για νομικό δεδομένο που πηγάζει από τη σύμβαση παραχώρησης ΟΠΑΠ–Δημοσίου, η οποία επικυρώνεται με τον νόμο — και δεσμεύει κάθε άλλον πάροχο. Τα εξής προϊόντα δεν μπορούν να προσφερθούν από κανέναν Type 1 ή Type 2 πάροχο:
- Λοταρίες: Λόττο, Τζόκερ, Κρατικό Λαχείο, Λαϊκό Λαχείο, Ευρωπαϊκό Λαχείο, ΠΡΟΤΟ, ΕΞΤΡΑ 5
- KINO: αριθμολαχείο με κλήρωση κάθε 5 λεπτά
- VLT: περίπου 25.000 Video Lottery Terminals σε εξειδικευμένα καταστήματα ΟΠΑΠ
Η διάκριση είναι σαφής: η ΕΕΕΠ ρυθμίζει online καζίνο, sportsbook και επίγεια καζίνο, ενώ τα ανωτέρω προϊόντα παραμένουν αποκλειστικά εντός του πλαισίου παραχώρησης ΟΠΑΠ. Η δομή αυτή αντικατοπτρίζει τις οικονομικές και πολιτικές προτεραιότητες κατά την ψήφιση του νόμου — και εξακολουθεί να καθορίζει τη δομή της ελληνικής αγοράς σήμερα.
Τι απαγορεύεται ρητά από τον νόμο
Betting exchanges
Πλατφόρμες αμφίδρομου στοιχήματος μεταξύ παικτών — όπως το Betfair Exchange — απαγορεύονται ρητά. Ο νόμος αναγνωρίζει μόνο το fixed-odds μοντέλο: ο αδειοδοτημένος πάροχος ορίζει τις αποδόσεις και ο παίκτης στοιχηματίζει εναντίον του. Υπηρεσίες που λειτουργούν ως peer-to-peer betting market χωρίς αντίστοιχη άδεια θεωρούνται εκτός νομικού πλαισίου.
Στοίχημα σε χρηματοπιστωτικά μέσα
Προϊόντα binary options και financial spread betting — στοιχήματα για τη μεταβολή τιμών μετοχών, νομισμάτων ή εμπορευμάτων — δεν εντάσσονται στο αδειοδοτικό πλαίσιο τυχερών παιχνιδιών. Η νόμιμη παροχή τέτοιων υπηρεσιών απαιτεί άδεια χρηματοοικονομικής αρχής (ΕΑΕΕ ή Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς) — όχι ΕΕΕΠ.
Κρυπτονομίσματα ως μέθοδος πληρωμής
Σε όλες τις αδειοδοτημένες online πλατφόρμες, Bitcoin (BTC), Tether (USDT), Ethereum (ETH) και κάθε άλλο κρυπτονόμισμα απαγορεύονται ως μέθοδος κατάθεσης ή ανάληψης. Οι κανόνες δεν αφήνουν γκρίζες ζώνες: αδειοδοτημένα ελληνικά καζίνο λειτουργούν αποκλειστικά σε fiat νόμισμα. Το αναμενόμενο νομοσχέδιο του 2026 αυξάνει τις κυρώσεις και για πρόσβαση σε μη αδειοδοτημένες υπηρεσίες — η offshore επιλογή δεν αποτελεί «ασφαλή εναλλακτική».
Credit gambling — παιχνίδι με πίστωση
Απαγορεύεται η συμμετοχή σε τυχερά παιχνίδια μέσω πιστωτικής κάρτας ή με πίστωση που χορηγεί ο ίδιος ο πάροχος. Η απαγόρευση έχει σαφή προστατευτικό σκοπό: ο παίκτης δεν πρέπει να μπορεί να στοιχηματίζει χρήματα που δεν διαθέτει, μειώνοντας έτσι τον κίνδυνο επιδείνωσης εξαρτητικής συμπεριφοράς. Ένας νόμος που βάζει πρώτα την προστασία του παίκτη.
Άρθρα 84a–84d — μαύρη λίστα και κυρώσεις παράνομης λειτουργίας
Τα άρθρα 84a–84d του Ν. 4002/2011 αποτελούν το κεντρικό νομικό εργαλείο για την καταπολέμηση της παράνομης online λειτουργίας. Κάθε άρθρο επιτελεί συγκεκριμένο ρόλο στην αλυσίδα εφαρμογής:
- Άρθρο 84a: Η ΕΕΕΠ υποχρεούται να τηρεί και να ανανεώνει τη Μαύρη Λίστα — επίσημο κατάλογο domains μη αδειοδοτημένων online παρόχων.
- Άρθρο 84b: Πάροχοι διαδικτυακής πρόσβασης (ISP) υποχρεούνται να μπλοκάρουν τα domains της λίστας μέσω DNS blocking.
- Άρθρο 84c: Τράπεζες και πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών (PSP) υποχρεούνται να αποκλείουν συναλλαγές προς operators της Μαύρης Λίστας.
- Άρθρο 84d: Ορίζεται η διαδικασία καταγγελίας ενός παρόχου και η δυνατότητα αφαίρεσής του από τη λίστα.
Σήμερα, η Μαύρη Λίστα περιέχει περίπου 11.000 domains (Δεκέμβριος 2025) — κυρίως sites με άδειες Curaçao, Anjouan ή Kahnawake, που δεν αναγνωρίζονται από την ΕΕΕΠ. Ο αριθμός αυτός είναι ενδεικτικός του μεγέθους της παράνομης online αγοράς που εξακολουθεί να απευθύνεται σε Έλληνες παίκτες.
Το αναμενόμενο νομοσχέδιο του 2026 αλλάζει ριζικά το μοντέλο: ο σημερινός χειροκίνητος τρόπος ενημέρωσης αντικαθίσταται από αυτόματο DNS blocking, ενώ η ευθύνη επεκτείνεται ρητά σε affiliates, influencers και broadcasters που προβάλλουν μη αδειοδοτημένους παρόχους (πρόστιμα €5.000–€50.000). Οι ποινικές κυρώσεις για παράνομη λειτουργία αυστηροποιούνται σε έως 10 έτη φυλάκισης και €100.000 πρόστιμο. Για την ενημερωμένη λίστα blocked domains, βλέπε /nomothesia/mavri-lista/.
Η αρμόδια αρχή — ΕΕΕΠ
Η Επιτροπή Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων (ΕΕΕΠ) — Hellenic Gaming Commission (HGC) — συγκροτείται με τα άρθρα 16–28 του Ν. 4002/2011 ως ανεξάρτητη διοικητική αρχή με έδρα την Αθήνα. Είναι ο αποκλειστικός ρυθμιστής της ελληνικής αγοράς τυχερών παιχνιδιών — online και επίγεια.
Οι αρμοδιότητες της ΕΕΕΠ καλύπτουν ολόκληρη την αλυσίδα εποπτείας: χορήγηση και ανάκληση αδειών, τεχνικός έλεγχος πλατφορμών (RNG certification, RTP audits, integrity testing), επιβολή διοικητικών κυρώσεων, τήρηση της Μαύρης Λίστας και διαχείριση του Μητρώου Αποκλεισμένων Παικτών — εργαλείου υπεύθυνου παιχνιδιού που επιτρέπει στους παίκτες να αποκλείσουν εθελοντικά τη συμμετοχή τους από αδειοδοτημένες πλατφόρμες. Αξιοπιστία δεν σημαίνει μόνο άδεια — σημαίνει και σεβασμός στον παίκτη.
Σε κάθε αδειοδοτημένο ιστότοπο εντοπίζεις στο footer το λογότυπο ΕΕΕΠ — ορατή ένδειξη νόμιμης λειτουργίας. Ο επίσημος ιστότοπος της αρχής είναι gamingcommission.gov.gr, όπου δημοσιεύεται η ενημερωμένη λίστα αδειοδοτημένων παρόχων, η Μαύρη Λίστα και πληροφορίες για το Μητρώο Αποκλεισμένων Παικτών. Το ηλικιακό όριο που ορίζει ο Ν. 4002/2011 είναι 21 ετών — όχι 18, όπως ισχύει σε πολλές άλλες ευρωπαϊκές αγορές.
Συχνές ερωτήσεις
Συμπέρασμα
Ο νόμος 4002/2011 παραμένει η νομική σπονδυλική στήλη της ρυθμισμένης αγοράς τυχερών παιχνιδιών στην Ελλάδα. Θεσπίζει την ΕΕΕΠ, καθορίζει τις άδειες Type 1 και Type 2, διατηρεί τα μονοπωλιακά δικαιώματα ΟΠΑΠ, απαγορεύει ρητά betting exchanges, κρυπτονομίσματα και credit gambling — και με τα άρθρα 84a–84d εξοπλίζει τη ρυθμιστική αρχή με εργαλεία κατά της παράνομης λειτουργίας.
Σε συνδυασμό με τον Ν. 4809/2021 και το αναμενόμενο νομοσχέδιο του 2026, η ελληνική νομοθεσία τυχερών παιχνιδιών εξελίσσεται — από ένα πλαίσιο ατελών υποσχέσεων σε ένα ολοκληρωμένο ρυθμιστικό σύστημα. Αν θέλεις να εμβαθύνεις στις επιμέρους πτυχές, η ενότητα /nomothesia/ περιλαμβάνει αναλυτικά άρθρα για αδειοδότηση, φορολογία, AML πλαίσιο και γκρι ζώνες.
Παίξτε υπεύθυνα. Επιτρέπεται μόνο σε άτομα 21 ετών και άνω. Γραμμή βοήθειας ΚΕΘΕΑ ΑΛΦΑ: 1114 (Δευτέρα–Παρασκευή 09:00–21:00, δωρεάν και ανώνυμα). Άδεια ΕΕΕΠ.